12ος–16ος αιώνας
Κόκκινο χώμα – το όνομα και οι πρώτοι κάτοικοι
Από πού πήρε το όνομά του ο Κοκκινοπηλός, ποιοι εγκαταστάθηκαν πρώτοι εδώ και τι καταγράφουν τα οθωμανικά κατάστιχα.
Το όνομα
Το χωριό πήρε το όνομά του από το κόκκινο χώμα των πλαγιών του (κοκκινόχωμα), ένα υλικό που ήταν σημαντικό και για την τοπική ζωή.
Οι πρώτοι κάτοικοι
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, το χωριό δημιουργήθηκε τον 12ο αιώνα από Βλάχους μετοίκους από το Ανθοχώρι Γρεβενών. Οι βλάχικες ρίζες του χωριού δεν έχουν ξεχαστεί μέχρι σήμερα.
Στα οθωμανικά κατάστιχα
Όταν η περιοχή πέρασε στους Οθωμανούς, ο Κοκκινοπηλός καταλήφθηκε το 1442 και έγινε τσιφλίκι. Αναφέρεται στα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα (ταχρίρ) του 1521 και του 1570 ως Kokinopulo και Kokkinoplo Arvanitan, αρχικά με μόλις εννέα οικογένειες.
Τους επόμενους αιώνες ο μικρός οικισμός εξελίχθηκε σε ένα από τα μεγαλύτερα χωριά της περιοχής, με σχεδόν 2.000 κατοίκους στις αρχές του 20ού αιώνα.
Οι πηγές διαφέρουν σε ορισμένες λεπτομέρειες, όπως για το ποιοι ήταν οι πρώτοι κάτοικοι. Εδώ καταγράφονται και οι δύο εκδοχές με τις πηγές τους.